Ekadashi - wielki post

Czym jest Ekadashi — według pism wedyjskich

Ekadashi (dosł. „jedenasty”) to 11-ta księżycowa tithi (dzień księżycowy) w każdym z dwóch półmiesięcy (waniejącego — Krishna Paksha i jaśniejącego — Shukla Paksha). Wedyjskie Purany (np. Padma, Vishnu, Bhavishya) opisują Ekadashi jako dzień szczególnie sprzyjający bhakti (oddanemu oddaniu), samodyscyplinie i oczyszczeniu karmicznemu.

Ekadashi (z sanskrytu “jedenasty dzień”) to 11-ty tithi – jedenasty dzień księżycowy (miesiąca księżycowego) w kalendarzu wedijskim/hinduskim, który pojawia się dwa razy w każdym miesiącu księżycowym:

• Raz w fazie wzrostu księżyca – Shukla Paksha (jasna połowa miesiąca)

• Raz w fazie zmniejszania księżyca – Krishna Paksha (ciemna połowa miesiąca) 

  
  

To znaczy, że Ekadashi przypada zawsze wtedy, gdy księżyc osiąga 11-tą część cyklu (czyli około 11. dzień po nowiu lub po pełni) zgodnie z lunarnym (księżycowym) rytmem miesiąca wedijskiego.

Obchodzenie Ekadashi przynosi:

• oczyszczenie ciała i umysłu,

• redukcję karmicznych obciążeń,

• wzmocnienie bhakti wobec Pana Vishnu / Kriszny,

• możliwość osiągnięcia mokṣa (wyzwolenia),

  
  

wyrzeczenie się tamasic i rajasic tendencji poprzez post, medytację i modlitwy.

W pismach często podkreśla się, że prawidłowo przeprowadzony post i ofiary w tym dniu są równoważne wielu latającym yajnom (rytuałom) i mogą prowadzić do duchowej transformacji i rozwoju.

Harmonogram Ekadashi w 2026 r. - daty i nazwy

Poniżej masz listę Ekadashi w 2026 roku wraz z ich nazwami, miesiącem według kalendarza księżycowego i główną duchową intencją:

Styczeń

1. Shattila Ekadashi – Magha Krishna Paksha - 14 stycznia 2026

   • oczyszczenie, redukcja karmicznych obciążeń

2. Jaya Ekadashi – Magha Shukla Paksha - 29 stycznia 2026

   • zwycięstwo nad grzechami i ograniczeniami, duchowa wytrwałość

   
   

Luty

3. Vijaya Ekadashi – Phalguna Krishna Paksha - 13 lutego 2026

   • zwycięstwo, sukces w przedsięwzięciach, odwaga

4. Amalaki Ekadashi – Phalguna Shukla Paksha - 27 lutego 2026

   • czystość myśli i zdrowie (wskazany kult Amla - agrestu indyjskiego)

   
   

Marzec

5. Papamochani Ekadashi – Chaitra Krishna Paksha - 15 marca 2026

   • uwolnienie od grzechów i negatywnej karmy

6. Kamada Ekadashi – Chaitra Shukla Paksha - 28 marca 202

   • usuwanie pożądliwości i wewnętrznych przeszkód

   
   

Kwiecień

7. Varuthini Ekadashi – Vaishakha Krishna Paksha  - 13 kwietnia 2026

   • ochrona przed negatywnymi wpływami

8. Mohini Ekadashi – Vaishakha Shukla Paksha - 27 kwietnia 2026

   • uwolnienie od iluzji i materialnych pułapek

   
   

Maj

9. Apara Ekadashi – Jyeshtha Krishna Paksha - 13 maja 2026

   • obszerne zasługi i wzrost duchowy

10. Padmini Ekadashi – Jyeshtha Shukla Paksha - 27 maja 2026

    • wyjątkowo korzystna, wzmacnia dobrobyt i duchową równowagę

    
    

Czerwiec

11. Parama Ekadashi – Jyeshtha Krishna Paksha  - 11 czerwca 2026

    • sukces, wytrwałość na drodze dharmicznej

12. Nirjala Ekadashi – Jyeshtha Shukla Paksha - 25 czerwca 2026

    • najsilniejszy z postów brak jedzenia i wody; daje owoce wszystkich Ekadashi w roku

    
    

Lipiec

13. Yogini Ekadashi – Ashadha Krishna Paksha  - 10 lipca 2026

    • oczyszczanie z plotek, kłamstwa, społeczna harmonia

14. Devshayani Ekadashi – Ashadha Shukla Paksha  - 25 lipca 2026

    • początek Chaturmasya (okres refleksji i wewnętrzej pracy)

    
    

Sierpień

15. Kamika Ekadashi – Shravana Krishna Paksha  - 9 sierpnia 2026

    • oczyszczenie karmiczne, współczucie

16. Shravana Putrada Ekadashi – Shravana Shukla Paksha  - 23 sierpnia 2026

    • błogosławieństwo rodziny i potomstwa

    
    

Wrzesień

17. Aja Ekadashi – Bhadrapada Krishna Paksha  - 7 września 2026

    • usunięcie ciężkich karmicznych wpływów

18. Parivartini Ekadashi – Bhadrapada Shukla Paksha - - 22 września 2026

    • przemiana wewnętrzna, odrodzenie

    
    

Październik

19. Indira Ekadashi – Ashvina Krishna Paksha - 6 października 2026

    • uwolnienie przodków, pokój rodzinny

20. Papankusha Ekadashi – Ashvina Shukla Paksha  - 22 października 2026

    • likwiduje skumulowane błędy i przeszkody

    
    

Listopad

21. Rama Ekadashi – Kartika Krishna Paksha - 5 listopada 2026

    • błogosławieństwo bogactwa i szczęścia

22. Devutthana (Prabodhini) Ekadashi – Kartika Shukla Paksha - 20 listopada 2026

    • koniec Chaturmasya, energia duchowa budzi się

    
    

Grudzień

Nie wszystkie źródła uzgadniają o dwóch Ekadashi w grudniu 2026 — część kalendarzy przypisuje je do końca listopada / początków stycznia. 

Co wnosi Ekadashi?

Z duchowego punktu widzenia Ekadashi:

Oczyszcza karmę i umysł — rytmiczne obserwowanie postu i modlitwy pomaga redukować ciężkie karmiczne efekty i przerzucić uwagę z materii na ducha.

Wzmacnia bhakti i dyscyplinę — dyscyplina w jedzeniu, myśleniu i działaniu na ten dzień jest formą sādhany (duchowej praktyki).

Prowadzi do wewnętrznej transformacji — w tradycji uważa się, że Ekadashi rozwija cnoty takie jak cierpliwość, współczucie, wstrzemięźliwość i wewnętrzną radość.

1) Czym jest Ekādaśī w śiwaizmie?

W śiwaizmie Ekādaśī nie jest tylko „dniem postu dla Wisznu”, ale jest:

dniem oczyszczenia kanałów prany (nāḍī), uspokojenia umysłu i wzmocnienia tapas,aby świadomość mogła łatwiej wejść w stan Śiva-tattva — czystej, nieruchomej obecności.

Ekādaśī to tithi (11 dzień księżycowy), który w tradycjach jogicznych uznaje się za czas, gdy:

• ciało jest bardziej podatne na detoks,

• umysł szybciej się wycisza,

• prana mocniej unosi się ku górze,

• łatwiej o dhyānę (medytację), japę, maunę (milczenie).

  
  

W śiwaizmie więc Ekādaśī jest narzędziem do przebudzenia świadomości, a nie tylko rytuałem.

2) Symbolika Ekādaśī: „jedenasty” jako kod duchowy

W śiwaizmie liczby mają znaczenie energetyczne.

Ekādaśī = 11.

To może symbolizować:

• 10 indriya (zmysły i narządy działania) + 1 manas (umysł)

• czyli: pełnia aparatu percepcji + obserwator

  
  

W Ekādaśī praktykujący robi coś kluczowego:

nie karmi zmysłów,nie wzmacnia manasu,tylko karmi świadomość.

To jest śiwaistyczna esencja: odwrócenie energii od świata (bhoga) ku wyzwoleniu (mokṣa).

3) Ekādaśī jako praktyka tapas i „spalania karmy”

W śiwaizmie post jest rozumiany jako:

tapas (żar duchowy)

Tapas to nie cierpienie dla cierpienia. To świadome „podgrzanie” praktyki, aby:

• spalić lenistwo,

• spalić przywiązania,

• spalić kompulsje.

  
  

Śiwa jest nazywany Mahāyogī, Tapasvin, ten który spala.

Dlatego Ekādaśī w śiwaizmie jest bardzo naturalne: to dzień, w którym stajesz się jak Śiwa — spokojna siła, bez pożądania, bez nadmiaru.

4) Ekādaśī i energia księżyca (Soma) — aspekt śiwaistyczny

W śiwaizmie ogromne znaczenie ma:

• Candra / Soma (Księżyc)

• który Śiwa nosi na głowie jako symbol panowania nad umysłem i czasem.

  
  

Ekādaśī jest dniem księżycowym — więc jest to moment, w którym:

• wahania umysłu są silniej odczuwalne,

• ale też łatwiej je przekroczyć.

  
  

Śiwaizm mówi:

Umysł jest jak Księżyc — zmienny, odbijający światło.Śiwa jest jak Słońce świadomości — stały, własny, niezmienny.

Ekādaśī to idealny dzień, by przejść od:„jestem umysłem” → do „jestem świadomością”.

5) Ekādaśī jako „święto kontroli prany”

W śiwaizmie praktyka to nie tylko modlitwa. To praca z energią.

Ekādaśī sprzyja:

• pranajamie,

• kumbhace,

• bandhām,

• medytacji w suṣumṇie.

  
  

Bo gdy nie obciążasz trawienia, prana nie idzie w dół (apāna), tylko może unieść się w górę (udāna / prāṇa).

Dlatego w śiwaizmie Ekādaśī to dzień, w którym:

„zwykły człowiek” staje się joginem.

6) Ekādaśī jako dzień mauny (milczenia) i wewnętrznej świątyni

Śiwaizm jest bardzo mistyczny:Śiwa nie jest tylko „Bogiem na zewnątrz”.

Śiwa jest:

Atmanem, czystą świadomością, przestrzenią obecności.

Dlatego Ekādaśī w śiwaizmie to często:

• dzień ciszy,

• dzień odcięcia od plotek, konfliktów,

• dzień bez ciężkich rozmów,

• dzień powrotu do „ja jestem”.

  
  

Najgłębsza forma postu w śiwaizmie to:

post od identyfikacji z ego.

7) Jak wygląda śiwaistyczna praktyka Ekādaśī?

Jeśli chcesz praktykę stricte śiwaistyczną, wygląda to tak:

Rano

• kąpiel lub oczyszczenie

• intencja: „dziś wybieram Śiwę zamiast przywiązań”

• japa: Om Namaḥ Śivāya (108 / 1008)

  
  

W ciągu dnia

• post (lekki lub pełny)

• unikanie:

  • alkoholu, seksu, mięsa

  • gniewu

  • plotek

  • rozproszeń

• minimum 1 sesja:

  • medytacji w ciszy 20–40 min

    
    

Wieczorem

• Śiva pūjā lub prosta lampka (dīpa)

• woda na liṅgam / kamień / symbol Śiwy

• recytacja:

  • Rudram / Śiva Mahimna Stotram / Lingāṣṭakam

• sen w czystości i spokoju

  
  

8) Co wnosi Ekādaśī w śiwaizmie? (efekty duchowe)

W skrócie:

Dla umysłu

• redukcja tamasu

• wyciszenie myśli

• lepsza koncentracja w medytacji

  
  

Dla karmy

• „spalenie” części nawyków i pragnień

• przerwanie automatyzmów

  
  

Dla energii

• prana wznosi się ku górze

• czakry szybciej się otwierają

• intuicja jest silniejsza

  
  

Dla duszy

• wzrost vairāgya (odklejenia od świata)

• poczucie obecności Śiwy

• głębszy kontakt z własnym Atmanem