Kim jest PRAWDA ABSOLUTNA? BÓG

W Wedach Prawda Absolutna (Satya) i Bóg (Brahman, Īśvara, Bhagavān) nie są pojęciami przeciwstawnymi – Bóg jest uosobieniem i przejawieniem Prawdy Absolutnej, ale rozumienie tego Boga różni się w zależności od poziomu duchowego postrzegania. Wedyjskie nauki są bardzo subtelne – dlatego przedstawiają wielowymiarowy obraz Boga jako Prawdy:

1. Prawda Absolutna jako bezosobowy Brahman

• Brahman - nieskończona, nieprzejawiona Rzeczywistość

  
  

W Upaniszadach i filozofii adwajty (non-dualizm), Prawda Absolutna to:

• Bezosobowa, nieobjawiona Świadomość - bez formy, bez cech (nirguṇa), nieskończona

• Nie jest „Bogiem” w sensie osoby, ale raczej esencją wszelkiego istnienia

• Opisana jako: Sat - Istnienie, Cit - Świadomość, Ānanda - Błogość

„Brahma satyam, jagan mithyā - Brahman jest Prawdą, świat jest iluzją.”-Śankarācārya

W tym ujęciu Bóg jako Prawda Absolutna nie jest „kimś”, lecz Czymś - Samym Istnieniem.

Właściwości Brahmana:

• Nirguṇa – bez cech, bez formy

• Nirvikāra – niezmienny

• Ananta – nieskończony

• Akarta – nie-działający, nie-twórczy w sposób ludzkiego działania

• Sākṣī – świadek wszystkiego, ale sam niezwiązany

  
  

To, co jest czystą Świadomością (Cit) – nie rodzi się, nie umiera, nie ma początku ani końca.

Bóg jako Satya - esencja wszystkiego

W Wedach mówi się, że:

• Bóg to nie tylko Stwórca, ale istnienie samo w sobie

• „Satyaṁ jñānam anantaṁ brahma” - „Prawda, wiedza i nieskończoność – to jest Brahman” (Taittirīya Upaniṣad 2.1.1)

  
  

Oznacza to, że Bóg nie tylko mówi prawdę, ale JEST Prawdą - jest rzeczywistością, która nie może zostać zniszczona, bo nie ma początku ani końca.

2. Bóg jako NadDusza - Przebywa w każdym sercu i każdym atomie materi.

• 1. Katha Upaniṣad 2.2.13

nityo nityānāṁ cetanaś cetanānām eko bahūnāṁ yo vidadhāti kāmān „Spośród wiecznych (dusz) jest Jeden Wieczny, spośród świadomych - Jeden Najwyższy Świadomy. To On spełnia pragnienia wielu.”  Paramātman jest jedyny i najwyższy, a jednostkowe ātman są Jego cząstkami.

2. Śvetāśvatara Upaniṣad 6.11

eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ sarvavyāpī sarvabhūtāntarātmā karmādhyakṣaḥ sarvabhūtādhivāsaḥ sākṣī cetā kevalo nirguṇaś ca „Jeden Bóg ukryty jest we wszystkich istotach, wszechobecny, Naddusza wewnątrz wszystkich bytów, świadek, kontroler czynów, schronienie wszystkich, jedyny, transcendentny.”

3. Bhagavad-gītā 15.15

sarvasya cāhaṁ hṛdi sanniviṣṭo mattaḥ smṛtir jñānam apohanaṁ ca „Jestem obecny w sercu wszystkich żywych istot. Ode Mnie pochodzą pamięć, wiedza i zapomnienie.” Paramātman jest wiecznym towarzyszem duszy, przewodnikiem wewnętrznym.

4. Bhagavad-gītā 13.23

upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ paramātmeti cāpy ukto dehe ’smin puruṣaḥ paraḥ „W tym ciele mieszka inny, wyższy, który jest świadkiem, pozwalającym, podtrzymującym, doświadczającym - Najwyższym Panem, znanym jako Paramātman.”

5. Mundaka Upaniṣad 3.1.1

dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṁ vṛkṣaṁ pariṣasvajāte... „Na tym samym drzewie (ciało) siedzą dwa ptaki - przyjaciele. Jeden je owoce (jīva - dusza jednostkowa), a drugi tylko obserwuje (Paramātman Naddusza).” Obraz ten pokazuje relację duszy i Nadduszy: dusza doświadcza karmy, a Paramātman jest jej wiecznym świadkiem i przewodnikiem.

Cechy Paramātmana według Wed

1. Wszechobecny  - obecny w sercu każdego stworzenia (hṛd-deśe ’rjuna tiṣṭhati – BG 18.61).

2. Świadek - nie bierze udziału w czynach, ale je obserwuje (upadraṣṭā – BG 13.23).

3. Przewodnik wewnętrzny - daje wiedzę, intuicję, prowadzi ku wyzwoleniu.

4. Wieczny przyjaciel duszy - nigdy nie opuszcza jednostki, nawet w cyklu narodzin i śmierci.

5. Jedyny Najwyższy - choć zamieszkuje niezliczone ciała, pozostaje jeden i niepodzielny.

   
   

3. Prawda Absolutna jako Īśvara - Bóg Osobowy

• Īśvara – Boskość z cechami, rządca świata

• Krsna - jako najwyższa osoba Boga.

  
  

Dla tych, którzy postrzegają świat jako realny i oddzielny, Prawda Absolutna przybiera postać Boga osobowego, zwanego:

• Īśvara - Pan wszystkiego, Stwórca

• Bhagavān - pełen mocy, miłości i wiedzy

• Viṣṇu, Śiva, Krsna - różne aspekty tej samej Prawdy

"Īśāvāsyam idam sarvam" - „Wszystko jest zamieszkiwane przez Boga” (Īśa Upaniṣad)

Tu Bóg jako Prawda Absolutna:

• Ma cechy (saguṇa) - np. miłość, mądrość, moc, opiekuńczość

• Jest transcendentny i immanentny (zarówno poza światem, jak i wewnątrz)

  
  

Prawda Absolutna jako Bóg wcielony (Avatāra)

• Kṛṣṇa, Rāma, Narasiṁha, itd.

  
  

W Bhagavadgīcie i Puranach pojawia się idea, że Bóg zstępuje na ziemię jako:

• Kṛṣṇa - w Bhagavadgīcie mówi:

  "Ja jestem Źródłem wszystkiego. Z Mnie wszystko wypływa." (BG 10.8)

• Rāma, Śiva - różne formy Jedynej Prawdy

  
  

Tutaj Prawda Absolutna przyjmuje formę, by prowadzić dusze do wyzwolenia. To przejaw miłości Boga do świata - zstępuje On w formie zrozumiałej dla ludzi.

Relacja człowieka z Bogiem jako Prawdą

W Wedach podkreśla się, że dusza (ātman) jest tej samej natury co Brahman - a więc:

„Tat Tvam Asi” - „Tym jesteś Ty” (Ty jesteś Prawdą, którą nazywasz Bogiem)

Celem duchowym nie jest tylko „wierzyć w Boga”, lecz urzeczywistnić swoją jedność z Prawdą Absolutną - przez medytację, kontemplację, miłość i służbę.

Jeśli zapytasz wedanta-jogina:

Kim jest Bóg? Odpowie: „To, co zawsze było, jest i będzie. To, co nie ulega zniszczeniu, zmianie ani złudzeniu. To, czym JESTEŚ - to Prawda Absolutna.”

Prawda Absolutna (Paramārthika Satya) jest najgłębszym i najwyższym pojęciem w całej filozofii wedyjskiej, a zarazem celem wszelkiego dążenia duchowego.

Trzy poziomy prawdy według Wedānty (filozofia adwajty Śankarācāryi)

Poziom prawdy	Nazwa sanskrycka	Opis
1. Prawda absolutna	Paramārthika Satya	Jedyna rzeczywista, niezmienna – to Brahman
2. Prawda względna	Vyāvahārika Satya	Świat codzienny – realny tylko na poziomie doświadczenia
3. Prawda pozorna	Prātibhāsika Satya	Iluzje, sny, halucynacje – złudzenia umysłu

Tylko Brahman jest rzeczywisty - świat jest iluzją (Māyā), a "ja" to Brahman (Brahma satyam, jagan mithyā, jīvo brahmaiva nāparaḥ - Śankarācārya)

Upaniszady o Prawdzie Absolutnej

"Neha nānā asti kiñcana" - "Nie ma tu żadnej wielości" (Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad 4.4.19)

"Yad vijñānena sarvam vijñātam bhavati" - "Poznawszy JEDNO, wszystko inne staje się znane" (Chāndogya Upaniṣad 6.1.3)

Wszystkie Upaniszady głoszą, że istnieje jedna niepodzielna Rzeczywistość – niezrodzona, niezmienna, poza dualnością - i że dusza (ātman) nie różni się od tej Prawdy.

Prawda Absolutna a doświadczenie duchowe

Poznanie Prawdy Absolutnej nie jest jedynie filozofią – to wewnętrzne urzeczywistnienie, stan zwany:

• Mokṣa / Mukti – wyzwolenie

• Turiya – czwarty stan świadomości

• Samādhi – całkowite zjednoczenie z Jednią

• Jīvanmukta – wyzwolony za życia

  
  

W tym stanie znika granica między „ja” a „to”, a umysł przestaje dzielić, oceniać, interpretować – bo rozpoznaje jedną, bezczasową Świadomość jako Siebie.

Związek Prawdy Absolutnej z Māyā i Śakti

• Prawda Absolutna = Brahman = niezmienna rzeczywistość

• Śakti = moc Brahmana do manifestacji, przez którą powstaje świat

• Māyā = zasłona, która sprawia, że Brahman wydaje się być "wielością"

  
  

Podobnie jak fale są tylko przejawami oceanu, tak świat i jaźń są przejawem Brahmana.

Jak poznać Prawdę Absolutną?

Według Wed i Upaniszad:

1. Śravaṇa – słuchanie nauk duchowych od mistrza

2. Manana – rozważanie i rozpuszczanie wątpliwości

3. Nididhyāsana – głęboka kontemplacja i medytacja

4. Samādhi / Jñāna – bezpośrednie poznanie, nieintelektualne

   
   

Prawda Absolutna to To, co niezmienne, wieczne, nieskończone i świadome. To Brahman, którego istotą jest Sat (Istnienie), Cit (Świadomość), Ānanda (Błogość). Ty jesteś Tym. (Tat Tvam Asi)